Ịka nká na ahụike

Eziokwu ndị dị mkpa

N'agbata afọ 2015 na 2050, ọnụọgụgụ ndị bi n'ụwa karịrị afọ 60 ga-eru ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ okpukpu abụọ site na 12% ruo 22%.
Ka ọ na-erule afọ 2020, ọnụọgụgụ ndị dị afọ iri isii na karịa ga-akarị ụmụaka na-erubeghị afọ ise.
Na 2050, pasentị iri asatọ nke ndị agadi ga-ebi na mba ndị nwere obere ego na ndị nwere ọkara.
Ọsọ ndị mmadụ na-aka nká dị ngwa karịa ka ọ dị na mbụ.
Mba niile na-eche nnukwu ihe isi ike ihu iji hụ na ahụike na usoro mmekọrịta ha dị njikere iji uru kachasị na mgbanwe ọnụọgụgụ mmadụ a.

Nchịkọta

Ndị mmadụ n'ụwa niile na-adị ndụ ogologo oge. Taa, ọtụtụ mmadụ nwere ike ịtụ anya ibi ndụ ruo afọ iri isii na karịa. Mba ọ bụla n'ụwa na-enwe mmụba ma n'ogo ma n'ọnụọgụgụ ndị agadi n'ime ndị mmadụ.
Ka ọ na-erule afọ 2030, otu n'ime mmadụ isii n'ụwa ga-eru afọ iri isii ma ọ bụ karịa. N'oge a, òkè nke ndị dị afọ iri isii na karịa ga-amụba site na otu ijeri na 2020 ruo ijeri otu na ọkara. Ka ọ na-erule afọ 2050, ọnụọgụgụ ndị dị afọ iri isii na karịa n'ụwa ga-amụba okpukpu abụọ (2.1 ijeri). A na-atụ anya na ọnụọgụgụ ndị dị afọ iri asatọ ma ọ bụ karịa ga-amụba okpukpu atọ n'etiti 2020 na 2050 iji ruo nde 426.
Ọ bụ ezie na mgbanwe a na nkesa nke ndị bi na mba gaa na ndị agadi - nke a maara dị ka ndị agadi - malitere na mba ndị nwere nnukwu ego (dịka ọmụmaatụ na Japan, pasent 30 nke ndị bi na ya agafeela afọ 60), ugbu a mba ndị nwere obere ego na ndị na-enweta ego etiti na-enweta mgbanwe kachasị ukwuu. Ka ọ na-erule afọ 2050, ụzọ abụọ n'ime atọ nke ndị bi n'ụwa karịrị afọ 60 ga-ebi na mba ndị nwere obere ego na ndị na-enweta ego etiti.

Akọwala ịka nká

N'ọkwa ihe ndị dị ndụ, ịka nká na-esi na mmetụta nke mkpokọta ọtụtụ mmebi molekul na sel pụta ka oge na-aga. Nke a na-eduga na mbelata nwayọ nwayọ na ikike anụ ahụ na uche, ihe egwu nke ọrịa na-arị elu na ọnwụ n'ikpeazụ. Mgbanwe ndị a abụghị nke kwụ ọtọ ma ọ bụ nke na-agbanwe agbanwe, ha na-ejikọkwa naanị afọ mmadụ n'afọ. Ụdịdị dị iche iche a na-ahụ n'oge agadi abụghị nke a na-eme n'enweghị usoro. E wezụga mgbanwe ndị dị ndụ, ịka nká na-ejikọkarị ya na mgbanwe ndụ ndị ọzọ dịka ezumike nká, ịkwaga ebe obibi kwesịrị ekwesị na ọnwụ nke ndị enyi na ndị mmekọ.

Ọnọdụ ahụike a na-ahụkarị nke metụtara ịka nká

Nsogbu ndị a na-ahụkarị n'oge agadi gụnyere ntị chiri, anya na-anaghị emetụ n'ahụ, ihe mgbu azụ na olu na osteoarthritis, ọrịa akpa ume na-adịghị ala ala, ọrịa shuga, ịda mbà n'obi na isi mgbaka. Ka ndị mmadụ na-aka nká, ha na-enwekarị ọtụtụ nsogbu n'otu oge.
A na-amatakwa ndị agadi site na mpụta nke ọtụtụ ọnọdụ ahụike dị mgbagwoju anya nke a na-akpọkarị ọrịa ndị agadi. Ha na-abụkarị ihe na-esi na ya apụta, gụnyere adịghị ike, enweghị ike ịmịpụta mmamịrị, ịda ada, delirium na ọnya nrụgide.

Ihe ndị na-emetụta ịka nká nke ọma

Ndụ dị ogologo na-eweta ohere, ọ bụghị naanị maka ndị agadi na ezinụlọ ha, kamakwa maka ọha mmadụ dum. Afọ ndị ọzọ na-enye ohere ịchụso ihe omume ọhụrụ dị ka agụmakwụkwọ ọzọ, ọrụ ọhụrụ ma ọ bụ agụụ a na-eleghara anya ogologo oge. Ndị agadi na-enyekwa aka n'ọtụtụ ụzọ na ezinụlọ na obodo ha. Ma oke ohere na onyinye ndị a dabere nke ukwuu n'otu ihe: ahụike.

Ihe akaebe na-egosi na oke ndụ mmadụ n'ime ahụike dị mma anọgidewo na-agbanwe agbanwe, na-egosi na afọ ndị ọzọ dị n'ahụike adịghị mma. Ọ bụrụ na ndị mmadụ enwee ike ịnweta afọ ndụ ndị a na ahụike dị mma ma ọ bụrụ na ha bi n'ebe a na-akwado ha, ikike ha ime ihe ndị ha ji kpọrọ ihe agaghị adị iche na nke onye na-eto eto. Ọ bụrụ na afọ ndị a agbakwunyere na-achịkwa mbelata n'ike anụ ahụ na nke uche, ihe ọ pụtara nye ndị agadi na ọha mmadụ ga-adị njọ karịa.

Ọ bụ ezie na ụfọdụ mgbanwe dị na ahụike ndị agadi bụ mkpụrụ ndụ ihe nketa, ihe ka ukwuu bụ n'ihi gburugburu ebe obibi na mmekọrịta mmadụ na ibe ya - gụnyere ụlọ ha, agbataobi ha, na obodo ha, yana njirimara onwe ha - dịka okike ha, agbụrụ ha, ma ọ bụ ọnọdụ akụ na ụba ọha na eze. Gburugburu ebe obibi ndị mmadụ bi na ya dịka ụmụaka - ma ọ bụ ọbụna dị ka nwa ebu n'afọ na-etolite - yana njirimara onwe ha, nwere mmetụta ogologo oge n'otú ha si aka nká.

Gburugburu ebe obibi anụ ahụ na mmekọrịta mmadụ na ibe ya nwere ike imetụta ahụike ozugbo ma ọ bụ site na ihe mgbochi ma ọ bụ ihe mkpali ndị na-emetụta ohere, mkpebi na omume ahụike. Ijide omume dị mma n'oge ndụ niile, karịsịa iri nri kwesịrị ekwesị, ime mmega ahụ mgbe niile na izere iji ụtaba, ihe niile na-enyere aka belata ihe egwu nke ọrịa ndị na-anaghị efe efe, imeziwanye ikike anụ ahụ na uche yana igbu oge ịdabere na nlekọta.

Gburugburu ebe obibi na mmekọrịta mmadụ na ibe ya na-enyekwa ndị mmadụ aka ime ihe dị ha mkpa, n'agbanyeghị na ha enweghị ike. Inweta ụlọ ọha na eze na njem dị nchebe ma dị mfe ịnweta, yana ebe dị mfe ịgagharị, bụ ihe atụ nke gburugburu ebe obibi na-akwado ha. N'ịmepụta nzaghachi ahụike ọha na eze maka ịka nká, ọ dị mkpa ọ bụghị naanị ịtụle ụzọ nkeonwe na gburugburu ebe obibi nke na-ebelata mfu ndị metụtara ịka nká, kamakwa ndị nwere ike ime ka mgbake, mgbanwe na uto mmekọrịta mmadụ na ibe ya sikwuo ike.

Ihe ịma aka dị n'ịzaghachi ndị mmadụ maka ịka nká

Ọ dịghị onye agadi a na-ahụkarị. Ụfọdụ ndị dị afọ iri asatọ nwere ikike anụ ahụ na uche yiri nke ọtụtụ ndị dị afọ iri atọ. Ndị ọzọ na-enwe nnukwu mbelata na ikike ha mgbe ha dị obere. Mmeghachi omume ahụike ọha zuru oke ga-edozi ọtụtụ ahụmịhe na mkpa ndị agadi a.

Ọdịiche dị iche iche a na-ahụ n'oge agadi abụghị ihe a na-eme n'enweghị usoro. Akụkụ dị ukwuu na-esite na gburugburu ebe obibi na nke ndị mmadụ na mmetụta nke gburugburu ebe obibi ndị a nwere n'ohere ha na omume ahụike ha. Mmekọrịta anyị na gburugburu ebe obibi anyị na-agbanwe agbanwe site na njirimara onwe onye dịka ezinụlọ a mụrụ anyị, mmekọahụ anyị na agbụrụ anyị, nke na-eduga na enweghị nha anya na ahụike.

A na-echekarị na ndị agadi adịghị ike ma ọ bụ ndị a na-adabere na ha, ha bụkwa ibu arọ nye ọha mmadụ. Ndị ọkachamara n'ihe gbasara ahụike ọha na eze, na ọha mmadụ dum, kwesịrị ilebara anya n'àgwà ndị a na ndị ọzọ na-eche banyere ndị agadi, nke nwere ike ibute ịkpa ókè, na-emetụta ụzọ e si emepụta iwu na ohere ndị agadi nwere iji nweta ahụike siri ike.

Mmepe ụwa ọnụ, mmepe teknụzụ (dịka ọmụmaatụ, n'ụgbọ njem na nkwukọrịta), mmepe obodo, ịkwaga mba ọzọ na mgbanwe ụkpụrụ okike na-emetụta ndụ ndị agadi n'ụzọ kpọmkwem na n'ụzọ na-apụtaghị ìhè. Mmeghachi omume ahụike ọha na eze aghaghị ịtụle usoro ndị a dị ugbu a na nke a na-atụ anya ya ma hazie amụma dịka o kwesịrị.

Nzaghachi WHO

Nzukọ Ezumezu nke Mba Ndị Dị n'Otu kwupụtara afọ iri nke afọ ịka nká dị mma n'afọ 2021–2030 ma rịọ WHO ka o duzie mmejuputa ya. Afọ Iri nke Ịka nká dị mma bụ mmekorita zuru ụwa ọnụ nke na-akpọkọta gọọmentị, ọha mmadụ, ụlọ ọrụ mba ụwa, ndị ọkachamara, agụmakwụkwọ, ndị mgbasa ozi na ngalaba nkeonwe ruo afọ iri nke ime ihe jikọrọ aka, nke na-akpali akpali na nke na-arụkọ ọrụ ọnụ iji kwalite ndụ dị ogologo na nke ka mma.

Afọ Iri a dabere na Atụmatụ na Atụmatụ Ọrụ nke WHO zuru ụwa ọnụ na Atụmatụ Ọrụ Mba Nile nke Mba Ndị Dị n'Otu Madrid maka Ịka Nka ma na-akwado mmezu nke Agenda Mba Ndị Dị n'Otu 2030 gbasara Mmepe Na-adịgide Adịgide na Ebumnuche Mmepe Na-adịgide Adịgide.

Afọ Iri nke Ịka Ahụ́ Ike (2021–2030) na-achọ ibelata enweghị nha anya ahụike ma melite ndụ ndị agadi, ezinụlọ ha na obodo ha site na imekọ ihe ọnụ n'akụkụ anọ: ịgbanwe otú anyị si eche echiche, mmetụta na omume anyị gbasara afọ na echiche afọ; ịmepụta obodo n'ụzọ ndị na-akwalite ikike nke ndị agadi; inye nlekọta ejikọtara ọnụ nke lekwasịrị anya n'otu onye na ọrụ ahụike mbụ nke na-aza ndị agadi; na inye ndị agadi ndị chọrọ ya ohere ịnweta nlekọta ogologo oge dị mma.